تفاوت سرور ابری و سرور مجازی چیست؟
سرور ابری و سرور مجازی از نظر تجربه کاربری شبیه‌اند و تفاوتشان در نحوه ساخت زیرساخت و مدل صورت‌حساب است. این مقایسه می‌گوید این تفاوت کجا برای شما اهمیت پیدا می‌کند.
وقتی به سرور وصل می‌شوید، سرور ابری و سرور مجازی تقریباً یکسان به نظر می‌رسند: یک سیستم‌عامل، یک دسترسی root، یک آدرس IP. تفاوت در چیزی است که پشت این تصویر قرار دارد.
تفاوت سرور ابری و مجازی را در سه لایه میشود دید: زیرساختی که ماشین روی آن ساخته میشود، اینکه منابع چقدر راحت کم و زیاد می‌شوند، و اینکه صورت‌حساب چطور محاسبه میشود. اگر با خود سرور مجازی هنوز آشنا نیستید، اول سرور مجازی چیست را بخوانید.
سرور مجازی کلاسیک
ماشین شما روی یک سرور فیزیکی مشخص ساخته میشود و دیسکش معمولاً دیسک همان سرور است. منابع در لحظه ساخت تعیین میشود و برای کل دوره ثابت می‌ماند.
سرور ابری
ماشین روی مجموعه‌ای از سرورها ساخته میشود که به‌صورت یک استخر منابع مدیریت می‌شوند و فضای ذخیرهسازی معمولاً روی یک سامانه ذخیرهسازی شبکهای جداگانه قرار دارد، نه روی دیسک همان ماشین.
دو پیامد عملی دارد:
- چون دیسک از سرور فیزیکی جداست، ماشین میتواند روی سختافزار دیگری دوباره بالا بیاید بدون اینکه داده جابه‌جا شود.
- تغییر منابع معمولاً ساده‌تر است، چون به یک سختافزار مشخص گره نخورده است.
یک پیامد کمتر گفته‌شده هم دارد: دیسک شبکهای برای هر خواندن و نوشتن از شبکه عبور می‌کند. در سامانه‌های خوب این تفاوت کم است، اما برای پایگاه داده‌ای که به تأخیر دیسک حساس است، دیسک محلی سریع گاهی عملکرد بهتری دارد. «ابری» خودبه‌خود یعنی سریعتر نیست.
تعریف رسمی «ابر» چه می‌گوید؟
مؤسسه ملی استاندارد و فناوری آمریکا (NIST) در سند SP 800-145 رایانش ابری را مدلی برای دسترسی شبکهای و بر حسب نیاز به استخری مشترک از منابع قابل پیکربندی تعریف می‌کند که با کمترین تلاش مدیریتی یا تعامل با ارائه‌دهنده، سریع تحویل داده و آزاد می‌شوند. همین سند پنج ویژگی اصلی برای آن برمی‌شمارد:
- سلف‌سرویس بر حسب نیاز — خودتان و بدون درخواست دستی منابع را می‌گیرید.
- دسترسی گسترده از طریق شبکه — از هر دستگاهی با ابزارهای استاندارد.
- استخر منابع — منابع فیزیکی بین مشتریان مختلف تقسیم و به‌صورت پویا تخصیص داده میشود.
- کشش سریع — منابع به‌سرعت زیاد و کم می‌شوند، گاهی خودکار.
- سرویس اندازه‌گیری‌شده — مصرف سنجیده میشود و معمولاً بر همان اساس صورت‌حساب صادر میشود.
با این معیار، تفاوت اصلی روشن‌تر میشود: یک سرور مجازی کلاسیک معمولاً سه ویژگی اول را دارد — پنل سفارش و مدیریت، دسترسی از اینترنت، و سختافزار مشترک. آنچه معمولاً ندارد دو ویژگی آخر است: منابعش ثابت است و صورت‌حسابش دورهای است، نه بر اساس مصرف. پس «ابری» بیشتر یک مدل ارائه خدمت است تا نوع خاصی از ماشین.
همین سند سه مدل خدمت را هم از هم جدا می‌کند: زیرساخت به‌عنوان خدمت (IaaS) که در آن ماشین، شبکه و دیسک را می‌گیرید و سیستم‌عامل با شماست؛ پلتفرم به‌عنوان خدمت (PaaS) که فقط برنامه‌تان را می‌فرستید و سیستم‌عامل را ارائه‌دهنده نگه می‌دارد؛ و نرم‌افزار به‌عنوان خدمت (SaaS) که یک نرم‌افزار آماده را استفاده می‌کنید. سرور ابری و سرور مجازی هر دو در دسته اول‌اند؛ یعنی از نظر مسئولیت نگهداری سیستم‌عامل، تفاوتی با هم ندارند.
مدل صورت‌حساب
سرور مجازی معمولاً دورهای فروخته میشود — ماهانه، سه‌ماهه، شش‌ماهه یا سالانه — و مبلغ از قبل مشخص است.
سرویس‌های ابری اغلب مصرفی صورت‌حساب می‌کنند: ساعتی یا بر اساس منابع مصرف‌شده. انعطاف بیشتری می‌دهد و در عوض هزینه را از قبل قابل پیش‌بینی نمی‌کند. برای کسی که می‌خواهد بداند ماه بعد دقیقاً چقدر پرداخت می‌کند، دورهای ساده‌تر است.
قلم‌هایی که در صورت‌حساب مصرفی غافلگیر می‌کنند
در مدل مصرفی، هزینه فقط ساعت‌های روشن بودن ماشین نیست. در بسیاری از سرویس‌های ابری این موارد جداگانه حساب می‌شوند:
- ترافیک خروجی — هر گیگابایتی که از سرور به اینترنت می‌رود.
- دیسک‌ها و اسنپ‌شات‌ها — حتی وقتی ماشین خاموش است، فضای ذخیره‌سازی‌اش هزینه دارد.
- آدرس IP عمومی — در بعضی سرویس‌ها، به‌خصوص برای آدرسی که رزرو شده ولی استفاده نمی‌شود.
- ماشین‌های فراموش‌شده — سرور آزمایشی که بعد از کار خاموش یا حذف نشده، تا آخر ماه هزینه می‌سازد.
در مدل دورهای این غافلگیری‌ها کمتر است، اما منطقش هم فرق دارد: منابع برای کل دوره رزرو شده‌اند و خاموش کردن سرور هزینه دوره را کم نمی‌کند.
مقایسه در یک جدول
| سرور مجازی | سرور ابری | |
|---|---|---|
| زیرساخت | یک سرور فیزیکی مشخص | استخری از سرورها |
| فضای ذخیرهسازی | معمولاً دیسک محلی | معمولاً ذخیرهسازی شبکهای |
| تغییر منابع | معمولاً سرور جدید | معمولاً ساده‌تر |
| صورت‌حساب | دورهای و از پیش مشخص | اغلب مصرفی |
| اثر خاموش کردن روی هزینه | هزینه دوره ادامه دارد | معمولاً پردازش متوقف، ذخیرهسازی ادامه دارد |
| پیش‌بینی هزینه | ساده | نیازمند پایش |
ابری یعنی نسخه پشتیبان دارید؟
بالا آمدن دوباره ماشین روی سختافزار دیگر، از شما در برابر خرابی سختافزار محافظت می‌کند، نه در برابر اشتباه‌های خودتان. اگر فایلی را پاک کنید، یک به‌روزرسانی سرویس را خراب کند یا سرور نفوذ شود، همان تغییر روی دیسک شبکهای هم ثبت میشود. در هر دو مدل، نسخه پشتیبان باید جدا از خود سرور نگه داشته شود و هر چند وقت یک بار بازگردانی‌اش را امتحان کنید؛ نسخه پشتیبانی که هرگز بازگردانی نشده، هنوز امتحانش را پس نداده است.
یک هشدار درباره نام‌گذاری
«سرور ابری» اصطلاح بازاریابی هم هست. بعضی فروشندگان همان سرور مجازی کلاسیک را ابری می‌نامند و بعضی سرویس‌های ابری ارزان، در عمل کانتینر با منابع مشترک‌اند.
به جای نام، این‌ها را بپرسید: نوع مجازی‌سازی چیست؟ دیسک محلی است یا شبکهای؟ منابع قابل تغییرند یا ثابت؟ صورت‌حساب دورهای است یا مصرفی؟ جواب این چهار سؤال تصویر واقعی را می‌سازد.
چند سناریو برای روشن شدن انتخاب
ربات، وب‌سایت کوچک یا سرویسی که شبانه‌روز روشن است. بار ثابت است و ماشین همیشه روشن می‌ماند؛ مدل مصرفی اینجا مزیتی ندارد و مبلغ ثابت دورهای، برنامه‌ریزی را ساده‌تر می‌کند.
آزمایش کوتاه چندساعته. اگر فقط برای چند ساعت یک ماشین قوی لازم دارید و بعد حذفش می‌کنید، صورت‌حساب ساعتی منطقی‌تر است.
سایتی با جهش‌های ناگهانی بازدید. وقتی بار در چند روز سال چند برابر میشود، امکان بزرگ و کوچک کردن سریع منابع در زیرساخت ابری ارزش واقعی دارد — به شرطی که هزینه ترافیک خروجی آن روزها را هم حساب کرده باشید.
کدام را انتخاب کنم؟
- اگر بار کاری‌تان کمابیش ثابت است و می‌خواهید هزینه از قبل مشخص باشد: سرور مجازی دورهای.
- اگر بار کاری‌تان نوسان زیادی دارد و می‌خواهید سریع بالا و پایین ببرید: سرویس ابری مصرفی.
پلن‌های سرور مجازی تاپ‌گیفت از نوع دوره‌ای‌اند، با مشخصات ثابت و قیمت تومانی از پیش مشخص؛ دوره را بین ماهانه، سه‌ماهه، شش‌ماهه و سالانه انتخاب می‌کنید و دوره از لحظه تحویل موفق سرور شروع میشود. برای رفتن به پیکربندی بزرگ‌تر یک سفارش تازه ثبت می‌کنید و اطلاعات را خودتان منتقل می‌کنید. جزئیات در خرید سرور مجازی. مقایسه با هاست و سرور اختصاصی هم در تفاوت هاست اشتراکی، سرور مجازی و سرور اختصاصی آمده است.
