سرور مجازی ارزان؛ هنگام خرید به چه چیزهایی دقت کنیم؟

قیمت پایین به‌خودی‌خود ایراد نیست. یک پلن اقتصادی می‌تواند دقیقاً همان چیزی باشد که لازم دارید. مشکل وقتی شروع می‌شود که ندانید بابت چه چیزی کمتر پرداخت می‌کنید — چون تفاوت قیمت همیشه از جایی می‌آید.

این راهنما فرض می‌کند با مفهوم سرور مجازی آشنایید؛ اگر نه، سرور مجازی چیست را اول بخوانید. در ادامه شش جایی را می‌بینید که یک سرور مجازی ارزان معمولاً از آن‌ها صرفه‌جویی می‌کند، و بعد چند دستور ساده که بعد از تحویل نشان می‌دهد واقعاً همان چیزی را گرفته‌اید که خریده‌اید.

اول: نوع مجازی‌سازی

شایع‌ترین دلیل ارزان بودن یک پلن این است که اصلاً همان چیزی نیست که فکر می‌کنید. یک کانتینر LXC یا OpenVZ ارزان‌تر از یک ماشین KVM تمام می‌شود، چون هسته سیستم‌عامل را با بقیه شریک است. مستندات LXC صریحاً می‌گوید هدفش محیطی نزدیک به یک نصب معمولی لینوکس است «بدون نیاز به هسته جداگانه»؛ در مقابل، در KVM هر ماشین سخت‌افزار مجازی خودش را دارد و می‌تواند لینوکس یا ویندوز را بدون تغییر اجرا کند.

این یعنی روی کانتینر نمی‌توانید هسته را عوض کنید، ماژول هسته نصب کنید یا هر سیستم‌عاملی را بالا بیاورید. برای بعضی کاربردها اصلاً مهم نیست؛ برای بعضی دیگر یعنی نرم‌افزار موردنظرتان اجرا نمی‌شود — مثلاً هر چیزی که به ماژول هسته اختصاصی یا ویندوز نیاز دارد. اگر نوع مجازی‌سازی روی صفحه محصول نوشته نشده، این اولین چیزی است که باید بپرسید.

دوم: ترافیک

به عبارت‌هایی که رقم مشخصی ندارند دقت کنید. حجم ترافیک یا عدد دارد یا ندارد؛ اگر عددی نوشته نشده، یعنی چیزی تعهد نشده است. بپرسید بعد از تمام شدن ترافیک چه اتفاقی می‌افتد: سرعت پایین می‌آید، هزینه اضافه محاسبه می‌شود، یا سرویس متوقف می‌شود؟ هر سه حالت وجود دارد و تفاوتشان برای شما زیاد است.

سرعت پورت شبکه را هم با حجم ترافیک اشتباه نگیرید. «پورت 1 گیگابیت» درباره حداکثر سرعت لحظه‌ای است و چیزی درباره حجم ماهانه یا اینکه این سرعت بین چند ماشین تقسیم می‌شود نمی‌گوید.

سوم: آدرس IP

بپرسید سرور با چند آدرس IPv4 تحویل داده می‌شود و هزینه‌اش داخل قیمت است یا جداگانه. بعضی پلن‌های خیلی ارزان آدرس اختصاصی ندارند و پشت یک آدرس مشترک قرار می‌گیرند؛ یعنی فقط چند پورت محدود به شما می‌رسد. این برای خیلی از کاربردها — از وب‌سایت روی پورت 443 گرفته تا سرویسی که باید مستقیم در دسترس باشد — کافی نیست. جزئیات بیشتر در آی‌پی ثابت در سرور مجازی چیست.

چهارم: نوع و حجم دیسک

یک پلن با دیسک مکانیکی ارزان‌تر از همان پلن با SSD است و برای پایگاه داده یا هر چیزی که خواندن و نوشتن زیاد دارد، تفاوتش را حس می‌کنید. حجم را هم با سیستم‌عاملی که می‌خواهید بسنجید: 20 گیگابایت برای لینوکس فضای کاری قابل قبولی می‌گذارد، اما برای ویندوز سرور کمتر از حداقل 32 گیگابایتی است که مایکروسافت برای پارتیشن سیستم اعلام کرده است.

پنجم: شرایط تمدید

قیمت دوره اول همیشه قیمت دوره‌های بعد نیست. بپرسید نرخ تمدید چقدر است، چه زمانی می‌توانید تمدید کنید، و اگر تاریخ انقضا گذشت چقدر مهلت دارید تا سرور و اطلاعاتش حذف شود.

تمدید خودکار را هم بررسی کنید. اگر روشن است و از کارت یا کیف پولتان برداشت می‌کند، بدانید کی و چطور خاموشش کنید؛ اگر خاموش است، یادآور تاریخ انقضا را خودتان تنظیم کنید.

ششم: تحویل و دسترسی

• تحویل خودکار است یا بعد از پرداخت باید منتظر بمانید؟
• دسترسی root دارید یا فقط یک پنل محدود؟
• نصب مجدد سیستم‌عامل را خودتان می‌توانید انجام دهید؟
• دوره سرویس از لحظه پرداخت شروع می‌شود یا از لحظه تحویل موفق؟

هزینه‌هایی که روی کارت پلن نیستند

گاهی پلن ارزان است چون بخشی از هزینه به بعد منتقل شده است. قبل از پرداخت این موارد را بپرسید:

• آدرس IP — در قیمت است یا جداگانه حساب می‌شود؟
• لایسنس ویندوز — اگر ویندوز می‌خواهید، هزینه‌اش در قیمت دیده شده یا ماهانه اضافه می‌شود؟
• پشتیبان‌گیری یا اسنپ‌شات — جزو سرویس است، خدمت پولی جداگانه است یا اصلاً وجود ندارد؟
• ترافیک اضافه — بعد از سقف، هر گیگابایت چقدر حساب می‌شود؟
• هزینه راه‌اندازی یا کارمزد پرداخت — مبلغی که در درگاه پرداخت می‌کنید با عدد روی کارت پلن یکی است؟

پلنی که همه این‌ها را در قیمت دارد، با پلنی که هیچ‌کدام را ندارد، قابل مقایسه مستقیم نیست.

بعد از تحویل: چطور مطمئن شوید همان چیزی است که خریده‌اید

روی سرور لینوکس، چند دستور ساده در یک دقیقه تصویر روشنی از ماشین می‌دهد:

systemd-detect-virt
nproc
free -h
df -h

• systemd-detect-virt نوع مجازی‌سازی را چاپ می‌کند؛ طبق صفحه راهنمای رسمی آن، خروجی kvm یعنی ماشین مجازی کامل و lxc یا openvz یعنی کانتینر.
• nproc تعداد هسته‌هایی را نشان می‌دهد که سیستم‌عامل می‌بیند.
• free -h حافظه کل را نشان می‌دهد؛ عدد کمی کمتر از مقدار روی کارت پلن طبیعی است، چون بخشی را هسته رزرو می‌کند.
• df -h حجم دیسک و فضای خالی را نشان می‌دهد.

اگر عددی با کارت پلن نمی‌خواند، همان روزهای اول با پشتیبانی فروشنده مطرح کنید، نه چند ماه بعد.

چه چیزی را نباید فدای قیمت کرد؟

اگر کاری که انجام می‌دهید اهمیت دارد، دو چیز ارزش پرداخت اضافه را دارند: حافظه کافی و دیسک مناسب. صرفه‌جویی روی این دو معمولاً به شکل کندی و خطاهای تصادفی برمی‌گردد که پیدا کردنشان وقت بیشتری از تفاوت قیمت می‌برد.

در مقابل، تعداد هسته پردازنده جایی است که معمولاً می‌شود محافظه‌کار بود: بیشتر سرویس‌های سبک با 1 یا 2 هسته راحت کار می‌کنند.

نشانه‌هایی که پلن ارزان دیگر کافی نیست

• در لاگ هسته پیام Out of memory می‌بینید؛ یعنی سیستم‌عامل برای نجات خودش یک فرایند را بسته است. با journalctl -k | grep -i "out of memory" بررسی کنید.
• خروجی free -h نشان می‌دهد حافظه در دسترس مدام نزدیک صفر است و swap در حال استفاده است.
• میانگین بار در خروجی uptime بیشتر وقت‌ها از تعداد هسته‌ها بالاتر است.

هر کدام از این‌ها یعنی صرفه‌جویی اولیه حالا به شکل کندی یا قطعی برمی‌گردد و وقت رفتن به پلن بزرگ‌تر است.

پلن اقتصادی برای چه کارهایی کاملاً کافی است؟

• یاد گرفتن لینوکس و خط فرمان، جایی که خراب کردن و از نو ساختن بخشی از کار است.
• یک ربات تلگرام یا اسکریپت سبک که بیشتر وقتش منتظر پیام است.
• محیط آزمایش برای امتحان یک نرم‌افزار قبل از نصب روی سرور اصلی.
• یک وب‌سایت شخصی یا صفحه معرفی کم‌بازدید.

اگر فکر گزینه رایگان هم به ذهنتان رسیده، محدودیت‌های سرور مجازی رایگان را ببینید؛ محدودیت‌هایش معمولاً از پلن‌های اقتصادی پولی جدی‌تر است.

یک نکته درباره مقایسه قیمت

قبل از مقایسه دو پلن، مطمئن شوید یک چیز را مقایسه می‌کنید. پلنی که آدرس IP، ترافیک مشخص و دیسک SSD دارد با پلنی که هیچ‌کدام را ندارد، دو محصول متفاوت‌اند که عددشان کنار هم نوشته شده است.

در صفحه خرید سرور مجازی تاپ‌گیفت، مشخصات هر پلن پیش از خرید کامل نوشته شده است: فضای ذخیره‌سازی SSD، یک IPv4 اختصاصی که هزینه‌اش در قیمت پلن حساب شده، و مبلغی که در درگاه پرداخت می‌کنید همان عدد روی کارت پلن است. راهنمای انتخاب مشخصات را هم در راهنمای خرید سرور مجازی بخوانید.