آی‌پی ثابت در سرور مجازی چیست و چه کاربردی دارد؟

هر دستگاهی که روی اینترنت است یک نشانی دارد. برای سرور، این نشانی معمولاً یک آدرس IPv4 است — چیزی شبیه 203.0.113.10. «اختصاصی» یعنی این نشانی فقط مال سرور شماست و با کسی شریک نیست. (آدرس‌های نمونه این مقاله از بازه‌هایی است که RFC 5737 برای مستندات کنار گذاشته و به هیچ سروری تعلق ندارند.) اگر با خود سرور مجازی تازه آشنا شده‌اید، سرور مجازی چیست را هم ببینید.

اختصاصی در برابر مشترک

در حالت مشترک، چند سرویس پشت یک آدرس قرار می‌گیرند و ترافیک بر اساس پورت یا نام میزبان تفکیک می‌شود. ارزان‌تر تمام می‌شود و برای بعضی کاربردها کافی است.

اما پیامدهایی دارد که معمولاً دیر معلوم می‌شوند:

• نمی‌توانید هر پورتی را که می‌خواهید استفاده کنید.
• اگر یکی دیگر از کسانی که پشت همان آدرس‌اند کار نادرستی بکند، اعتبار آن آدرس برای همه خراب می‌شود.
• سرویس‌هایی که بر اساس آدرس تصمیم می‌گیرند، شما را از دیگران تشخیص نمی‌دهند.

آدرس اختصاصی برای چه کارهایی لازم است؟

• وصل کردن دامنه. یک رکورد A در DNS به یک آدرس اشاره می‌کند. اگر آدرس ثابت و مال خودتان باشد، این کار ساده است.
• گواهی TLS. صدور گواهی نیازمند این است که دامنه به سروری برسد که شما کنترلش می‌کنید.
• دسترسی بر اساس فهرست مجاز. خیلی از سرویس‌ها اجازه می‌دهند فقط آدرس‌های مشخصی به آنها وصل شوند. با آدرس مشترک نمی‌شود چنین فهرستی نوشت.
• هر سرویسی که روی پورت خاص خودش گوش می‌دهد.
• ارسال ایمیل. سرویس‌های ایمیل بزرگ به اعتبار آدرس فرستنده و رکوردهای DNS آن نگاه می‌کنند (پایین‌تر توضیح داده شده).

«ثابت» یعنی چه؟

یعنی آدرس با راه‌اندازی مجدد سرور عوض نمی‌شود. این چیزی است که بیشتر کاربردهای بالا به آن وابسته‌اند: رکورد DNS که به آدرسی اشاره می‌کند که فردا عوض می‌شود، به هیچ جا اشاره نمی‌کند.

نصب مجدد سیستم‌عامل روی همان سرور انجام می‌شود و در اغلب ارائه‌دهندگان آدرس را تغییر نمی‌دهد، اما ساخت یک سرور جدید همیشه آدرس تازه‌ای می‌دهد. اگر مجبور به انتقال شدید، رکوردهای DNS را هم باید به‌روز کنید.

وصل کردن دامنه به آدرس سرور

در پنل مدیریت دامنه (جایی که دامنه را ثبت کرده‌اید یا DNS آن را نگه می‌دارید) یک رکورد بسازید:

• نوع: A
• نام: @ برای خود دامنه، یا مثلاً www برای زیردامنه
• مقدار: آدرس IPv4 سرور

تغییر DNS بلافاصله همه‌جا دیده نمی‌شود؛ پاسخ‌های قبلی به اندازه مقدار TTL رکورد در حافظه سرورهای DNS می‌مانند. برای دیدن اینکه دامنه الان به کجا اشاره می‌کند:

dig +short example.com A

روی ویندوز، nslookup example.com همین کار را می‌کند.

گواهی TLS: هم با دامنه، هم (اخیراً) با خود آدرس

متداول‌ترین راه گرفتن گواهی رایگان، Let's Encrypt است. طبق مستندات روش‌های تأیید Let's Encrypt، روش HTTP-01 فقط روی پورت 80 انجام می‌شود؛ پس پورت 80 سرور باید از اینترنت در دسترس باشد، حتی اگر سایت شما فقط روی 443 کار کند. اگر نمی‌خواهید پورت 80 باز باشد، روش DNS-01 با یک رکورد TXT کار را انجام می‌دهد.

Let's Encrypt از ابتدای 2026 گواهی برای خودِ آدرس IP را هم به‌طور عمومی عرضه کرده است؛ این گواهی‌ها کوتاه‌مدت‌اند (حدود شش روز) و تمدید خودکار برایشان ضروری است. برای بیشتر سایت‌ها، دامنه همچنان راه ساده‌تر است.

آدرس اختصاصی و ارسال ایمیل

اگر قصد دارید مستقیم از سرور ایمیل بفرستید، آدرس اختصاصی لازم است اما کافی نیست. طبق راهنمای فرستندگان ایمیل گوگل، آدرس IP سرور فرستنده باید رکورد PTR (DNS معکوس) داشته باشد که به یک نام میزبان اشاره کند، و همان نام میزبان هم با رکورد A به همان آدرس برگردد. رکورد PTR را صاحب بلوک آدرس — یعنی ارائه‌دهنده سرور — تنظیم می‌کند، نه شما در پنل دامنه. وضعیت فعلی‌اش را این‌طور ببینید:

dig -x 203.0.113.10 +short

آدرس‌های IPv4 بین مشتری‌ها دست‌به‌دست می‌شوند و ممکن است آدرسی که می‌گیرید سابقه‌ای از استفاده قبلی داشته باشد. قبل از راه‌اندازی سرور ایمیل، وضعیت آدرس را در فهرست‌های سیاه ایمیل بررسی کنید.

IPv6 کجای ماجراست؟

IPv6 نسل بعدی آدرس‌دهی است و فضای آدرس بسیار بزرگ‌تری دارد. مشکل این است که هنوز همه‌جا پشتیبانی نمی‌شود: بعضی شبکه‌ها و بعضی سرویس‌ها فقط با IPv4 کار می‌کنند. آمار گوگل از دسترسی کاربران با IPv6 نشان می‌دهد سهم IPv6 رشد کرده اما هنوز بخش بزرگی از کاربران فقط از راه IPv4 می‌رسند.

به همین دلیل، داشتن IPv6 جایگزین داشتن IPv4 نیست. اگر سروری فقط IPv6 دارد، بخشی از اینترنت به آن نمی‌رسد.

روی پلن‌های تاپ‌گیفت

هر سرور مجازی با یک آدرس IPv4 اختصاصی تحویل داده می‌شود و هزینه آن در قیمت پلن حساب شده است؛ مبلغ جداگانه‌ای بابت آدرس دریافت نمی‌شود. تعداد آدرس‌ها روی کارت هر پلن در صفحه خرید سرور مجازی نوشته شده است.

اگر مشخصه IPv6 روی کارت یک پلن نوشته نشده، یعنی اعلام نشده است — نه اینکه حتماً وجود ندارد یا حتماً هست. هر چیزی که روی کارت نوشته نشده، بخشی از تعهد سرویس نیست. همین درباره رکورد PTR هم صدق می‌کند؛ اگر برای کارتان لازم است، پیش از خرید از پشتیبانی بپرسید.

آدرس سرور من کجاست؟

بعد از تحویل، آدرس در حساب کاربری شما کنار سرور نمایش داده می‌شود. روی خود سرور لینوکس هم می‌توانید ببینیدش:

ip -4 addr show

آدرس کنار inet در کارت شبکه اصلی (نه lo که آدرس 127.0.0.1 دارد) همان آدرس سرور است. روی ویندوز سرور، دستور ipconfig را در Command Prompt بزنید.

سرویس از بیرون در دسترس است؟

آدرس اختصاصی به‌تنهایی کافی نیست؛ سرویس باید روی آدرس عمومی گوش بدهد و دیواره آتش هم اجازه بدهد. از کامپیوتر خودتان (نه از داخل سرور) آزمایش کنید:

curl -I http://203.0.113.10

اگر پاسخی نیامد، دو جا را بررسی کنید: روی سرور با ss -tlnp ببینید برنامه روی 0.0.0.0 گوش می‌دهد یا فقط روی 127.0.0.1 (که فقط از داخل خود سرور در دسترس است)، و مطمئن شوید پورت در دیواره آتش باز است.

محدود کردن دسترسی به آدرس خودتان

آدرس ثابت در سمت شما هم کاربرد دارد: اگر خودتان از یک آدرس ثابت به سرور وصل می‌شوید، می‌توانید SSH را فقط برای همان آدرس باز کنید. با ufw:

ufw allow from 198.51.100.7 to any port 22 proto tcp

این کار را فقط وقتی انجام دهید که مطمئنید آدرس خودتان ثابت است. بیشتر اینترنت‌های خانگی و همراه آدرس پویا دارند؛ اگر آدرس شما عوض شود و قانون دیگری برای SSH نداشته باشید، خودتان پشت در می‌مانید.

چند نکته

• آدرس سرور را عمومی در نظر بگیرید. هر کسی می‌تواند به آن وصل شود؛ چیزی که در برابرش مقاومت می‌کند، پیکربندی شماست نه پنهان بودن آدرس. کارهای اولیه بعد از خرید را انجام دهید.
• قبل از انتقال DNS آزمایش کنید. سرویس را روی سرور جدید با آدرس IP آزمایش کنید و فقط بعد از آن رکورد را عوض کنید. کم کردن TTL رکورد یکی دو روز قبل از انتقال، زمان جابه‌جایی را کوتاه‌تر می‌کند.
• آدرس را جایی یادداشت کنید که اگر دسترسی به پنل نداشتید هم در اختیارتان باشد.